Stanowisko SIGACT

Prof. dr hab. Tomasz Hofmokl
Dyrektor NASK

Stanowisko Polskiego Oddzialu SIGACT Association for Computing Machinery w sprawie nowych zasad odplatnosci za dostep do Internetu wprowadzanych przez NASK

W imieniu Polskiego Oddzialu SIGACT, Association for Computing Machinery, upowaznieni przez czlonkow naszej organizacji na zebraniu w Krakowie w dniu 1.12.1995, wyrazamy glebokie zaniepokojenie wprowadzanymi przez NASK zmianami w zakresie funkcjonowania Internetu w Polsce.

Internet w Polsce zaczyna odgrywac znaczaca role w procesie transformacji kraju. Wplyw ten jest wieloraki i odbywa sie na wielu plaszczyznach:

Plaszczyzna naukowa:: Internet wplynal w sposob bardzo znaczacy na zmniejszenie atomizacji w pracach badawczych i dydaktyce, uaktywnil wiele dotychczas izolowanych srodowisk. Przyczynil sie do efektywnego wykorzystania informacji naukowo-technicznej i oszczednosci na wielu innych polach dzialalnosci uczelni (koszty wysylki poczty, zmniejszenie kosztow rozmow telefonicznych, delegacji, itp). Poprzez udostepnienie Internetu studentom stworzone zostaly podstawy, by ludzie ci po ukonczeniu studiow przygotowani byli do wdrazania nowych technik informacyjnych w gospodarce i organizacji panstwa.
Plaszczyzna gospodarcza:: rozwoj Internetu umozliwia uzyskiwanie informacji w zakresie niedostepnym uprzednio, zmniejsza koszty jej uzyskiwania i wskutek tego redukuje koszty funkcjonowania gospodarki. Optymalizacji ulegaja podejmowane decyzje i zwieksza sie konkurencyjnsc polskich jednostek gospodarczych. Naklady ponoszone na rozwoj sieci beda sie rekompensowac w wyniku dodatkowego znaczacego wzrostu gospodarczego. Z drugiej strony brak tego typu infrastruktury informacyjnej spowodowac moze spadek atrakcyjnosci Polski na miedzynarodowym rynku gospodarczym i wplynac na spowolnienie procesow rozwoju gospodarczego w naszym kraju.
Plaszczyzna kulturowa i polityczna:: Internet zaczyna oddzialywac na rozwoj wielorakich inicjatyw o charakterze kulturalnym i oswiatowym. Latwosc grupowania sie ludzi poprzez Internet pozwala na poglebianie procesow demokratyzacyjnych w Polsce i sprawniejsze funkcjonowanie wielu dziedzin zycia spolecznego. Poglebienie tych procesow powinno sie uwidocznic w wyniku ulatwienia dostepu do Internetu.

Miejsce Internetu w panstwie

Naszym zdaniem panstwo powinno zapewnic obywatelom powszechny dostep do Internetu w zakresie podstawowych uslug. Powszechnosc dostepu pozwala zredukowac koszty do bardzo niskiego poziomu, ktory powinien byc akceptowalny przez przewazajaca czesc uzytkownikow. Finansowanie ze srodkow publicznych rozwoju Internetu konieczne jest w takim samym zakresie jak finansowanie innych skladnikow podstawowej infrastruktury, takich jak drogi, poczta, kolej, teatry, biblioteki publiczne, itp. Ponadto panstwo powinno zapewnic dostepnosc poprzez Internet podstawowych dokumentow dotyczacych funkcjonowania panstwa takich jak m.in. teksty ustaw, zarzadzen ministrow, kodeksow, itp.

Komercjalizacja Internetu

W krotkim okresie czasu, o ile rozwoj nie zostanie powstrzymany restrykcyjnymi oplatami, Internet powinien stac sie jedna z bardziej dochodowych galezi telekomunikacji. Ze wzgledu na swoj charakter uslugi oferowane przez Internet powinny zostac podzielone na dwie kategorie:

uslugi niekomercyjne:: obejmuje informacje, ktorych udzielanie lezy w interesie publicznym (np. informacje o zasobach bibliotek naukowych, prowadzonych badaniach, itp.)
uslugi komercyjne:: obejmuje informacje udzielane w celu osiagniecia dochodu w wyniku prowadzonej dzialalnosci gospodarczej.

Wyzej wymienione kategorie uslug powinny zostac wyraznie rozgraniczone i rozliczane w calkowicie odmienny sposob.

Zagrozenia powstajace w wyniku wprowadzanych zmian

Nowy cennik traktuje wszystkich dawcow i odbiorcow informacji jak uzytkownikow komercyjnych. Podobne zasady wprowadzone w kulturze prowadzilyby do pobierania od aktorow oplat za prawo wystepowania w teatrach i za czas antenowy w trakcie projekcji filmow w telewizji publicznej. Jako zasada, norma ta doprowadzi do likwidacji naukowych i edukacyjnych zasobow Internetu w Polsce pozostawiajac jedynie sfere komercyjna. Takie dzialanie sprzeczne jest ze statutowymi zadaniami NASK.

Wiele uczelni wskutek zmian cen nie bedzie w stanie nadal utrzymywac polaczen z Internetem. Dotyczy to nie tylko malych uczelni ale i tych o najwiekszym potencjale naukowo-badawczym.

Obciazanie abonentow ruchem zarowno wchodzacym jak i wychodzacym jest absurdalnym rozwiazaniem powstalym w wyniku zatarcia roznicy miedzy roznymi kategoriami uslug, gdzie konieczne jest roznorodne rozliczanie przeplywu informacji. Nie bez znaczenia sa rowniez wielokrotnie sygnaliowane aspekty kryminogenne tego typu rozwiazan (np. generowanie dluzszych naglowkow w poczcie komputerowej poprzez operatora sieci w celu uzyskania dodatkowego dochodu).

Doglebnej analizie nalezy poddac sprawe przesuniecia srodkow w strone firm telekomunikacyjnych. Do momentu powstania wolnego rynku w zakresie uslug telekomunikacyjnych pobierane oplaty powinny byc poddane szczegolnej kontroli spolecznej. Brak kontroli w nieuchronny sposob moze doprowadzic do faktycznego wykorzystania srodkow przeznaczonych na badania naukowe jako dotacji do firm telekomunikacyjnych.

Konkluzje

Liczymy, ze zagadnienia strategii rozwoju Internetu stana sie przedmiotem glebokiej analizy na forum naczelnych organow panstwa. Jako przedstawiciele srodowiska naukowego, zwlaszcza w zakresie informatyki, czujemy sie w obowiazku zasygnalizowac istniejace zagrozenia.

Polski Oddzial SIGACT
Association for Computing Machinery

Zarzad