USDanuta Lubina-Cipinska
- Wprawdzie ta wybitna uczona zyla w Katowicach ledwie 3 lata, by wyjechac do Getyngi w Niemczech, a potem do Stanow Zjednoczonych, jednak pragniemy podkreslic jej zwiazki z Katowicami, Gornym Slaskiem, o ktorym, jak, wynika z przekazow biograficznych, nigdy nie zapomniala - mowi Maciej Wojciechowski, redaktor naczelny "Dziennika Zachodniego", fundatora tablicy, ktora odslonieto wczoraj na budynku przy ul. Mlynskiej 5.
Jak opowiada Piotr Greiner, autor biografii Marii Goeppert-Mayer wydanej z tej okazji przez Towarzystwo Zachety Kultury, niemiecka rodzina Goeppertow wywodzila sie ze Szprotawy. Pradziad Marii byl m. in. dyrektorem Ogrodu Botanicznego we Wroclawiu, wybitnym uczonym XIX-wiecznym, ktory empirycznie udowodnil, ze wegiel brunatny powstal z roslin ladowych pod woda, w warunkach ograniczonego dostepu powietrza. Dziadek byl wysokim urzednikiem szkolnictwa wyzszego w Berlinie, ojciec wybitnym lekarzem, tworca nowatorskiej metody leczenia zapalenia opon mozgowych (obserwacje na ten temat poczynil podczas epidemii tej choroby w 1905 roku wlasnie w Katowicach).
Maria skonczyla studia matematyczne i fizyczne w Getyndze. Wyszla za maz za amerykanskiego chemika Joe Mayera i z nim wyjechala w 1930 roku do Stanow gdzie w srodowiskacb naukowych panowaly nastroje antyfeministyczne. Wiele lat minelo, zanim zaczeto cenic jej naukowe umiejetnosci. Dlugo nie mogla otrzymac etatu na uczelni i pracowala jako wolontariuszka, dopiero rzadowy plan prac nad realizacja bomby atomowej pod koniec 1941 roku zapewnil jej zatrudnienie. Po ataku jadrowym na Japonie Maria Goeppert-Mayer zrezygnowala z udzialu w tym programie badawczym. W 1946 roku zostala profesorem Uniwersytetu w Chicago i rozpoczela badania nad budowa atomu. Za stworzenie powlokowego modelu jadra atomowego otrzymala w 1963 roku Nagrode Nobla. Do Polski przyjechala w 1967 roku jako gosc honorowy obchodow setnej rocznicy urodzin Marii Sklodowskiej-Curie.
- Pamietam ja jako czarujaca, bardzo atrakcyjna ale skromna kobiete - opowiada prof. Stanislaw Szpikowski, jeden z prelegentow sesji naukowej poswieconej katowickiej noblistce, jaka odbyla sie wczoraj w Instytucie Fizyki Uniwersytetu Slaskiego.
Publikacje prasowe30 czerwca 1995 r.